Inburgeringsplicht na gezinsmigratie: wat moet je regelen

Je bent net in Nederland komen wonen bij je partner of familie. De verhuisdozen zijn nog niet uitgepakt, of je krijgt al een brief van de gemeente over inburgeren. De vraag die dan direct opkomt: wat moet ik nu precies regelen? In deze gids lees je stap voor stap wat de inburgeringsplicht na gezinsmigratie betekent, welke wet voor jou geldt en wat je deze week kunt doen.

De inburgeringsplicht gezinsmigrant is geen vaag begrip: je krijgt te maken met een wettelijke plicht om Nederlands te leren en kennis van de Nederlandse samenleving op te doen. Afhankelijk van wanneer je inburgeringsplichtig werd, val je onder de Wet inburgering 2013 of onder de Wet inburgering 2021. De gemeente waar je woont begeleidt je, DUO regelt examens en leningen, en IND beslist over verblijfsvergunningen en naturalisatie. Als je iets niet op tijd regelt, kan dat gevolgen hebben voor je verblijf of voor naturalisatie.

Deze gids geeft je geen loze beloftes, maar wel heldere stappen, voorbeeldzinnen en checklists. Je leert welke route bij jou past, hoe je contact opneemt met de gemeente, wat je bij DUO kunt vinden en hoe je oefent met lezen, luisteren, schrijven en spreken. Pak er een kop thee bij, want we nemen het rustig door.

Wat is inburgeringsplicht na gezinsmigratie precies?

Als gezinsmigrant kom je naar Nederland voor je partner, ouder of kind. Je verblijfsvergunning is vaak gekoppeld aan dat gezinslid. Vanaf het moment dat je in Nederland woont en inburgeringsplichtig wordt, moet je binnen een bepaalde periode Nederlands leren en examen doen. De overheid wil dat je zelfstandig kunt meedoen: boodschappen doen, naar de huisarts gaan, werk zoeken en met de gemeente praten.

De inburgeringsplicht gezinsmigrant betekent concreet dat je taalexamens moet halen en een kennis examen over de Nederlandse samenleving. Welk niveau je moet halen, hangt af van de wet die voor jou geldt. Ben je inburgeringsplichtig geworden vóór 1 januari 2022, dan val je onder de Wet inburgering 2013. Ben je inburgeringsplichtig geworden vanaf 1 januari 2022, dan val je onder de Wet inburgering 2021. In de brieven van de gemeente staat welke wet voor jou geldt.

Je bent niet alleen. De gemeente heeft een taak om je te begeleiden, zeker onder de Wet inburgering 2021. Je krijgt een plan, soms een taalschool, en uitleg over de examens. DUO is het overheidsloket voor inburgeringsexamens, aanmelding en leningen. IND gaat over je verblijfsvergunning en later over naturalisatie. Het is dus belangrijk om te weten wie waarvoor verantwoordelijk is, zodat je niet bij het verkeerde loket aanklopt.

Wet inburgering 2013 of Wet inburgering 2021: welke geldt voor jou?

De datum waarop je inburgeringsplichtig werd, is bepalend. Werd je dat vóór 1 januari 2022? Dan val je onder de Wet inburgering 2013. Je moet dan de taalexamens op niveau A2 of hoger halen binnen 3 jaar, plus het examen KNM. Afhankelijk van wanneer je plicht begon, kunnen ook ONA (Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt) en de participatieverklaring verplicht zijn. Je regelt je examens via DUO en de gemeente kan je verwijzen naar taalaanbod.

Werd je inburgeringsplichtig vanaf 1 januari 2022? Dan val je onder de Wet inburgering 2021. Deze wet kent drie routes: de B1-route, de onderwijsroute en de zelfredzaamheidsroute (Z-route). De B1-route betekent dat je de taalexamens op niveau B1 moet halen binnen 3 jaar, plus het examen KNM. De gemeente regelt ook het participatieverklaringstraject (PVT) en de Module Arbeidsmarkt & Participatie (MAP). De onderwijsroute is vooral voor jonge mensen die een opleiding volgen; daar hoort taal op B1 of hoger bij. De Z-route is voor mensen voor wie de andere routes te moeilijk zijn; daar is het niveau A1.

Let op: iemand op de B1-route die minstens 600 uur taalles heeft gevolgd en toch B1 niet haalt, kan met de gemeente bespreken of afschalen naar A2 mogelijk is. Dat heet officieel 'afschalen'. Zeg nooit dat alle inburgering A2 is, en ook nooit dat alles B1 is. Het hangt af van jouw wet, jouw route en wat de gemeente met jou afspreekt.

Wat moet je regelen na gezinsmigratie: de eerste stappen

Zodra je in Nederland woont, krijg je meestal een brief van de gemeente over inburgering. Daarin staat of je inburgeringsplichtig bent en welke wet voor jou geldt. Het is verstandig om die brief goed te bewaren en direct een afspraak te maken met de afdeling inburgering van je gemeente. Neem je verblijfsvergunning, je BSN en je DigiD mee. Zonder DigiD kun je veel zaken niet regelen, dus vraag die meteen aan als je die nog niet hebt.

Onder de Wet inburgering 2021 krijg je een persoonlijk plan en een taalaanbod. De gemeente kijkt naar je situatie: werk je al, heb je kinderen, welke opleiding heb je gedaan? Op basis daarvan bepaalt de gemeente samen met jou de route. Onder de Wet inburgering 2013 moet je zelf je examens aanvragen bij DUO, maar de gemeente kan je wel helpen met taalaanbod en informatie. In beide gevallen geldt: wacht niet te lang met aanmelden, want de klok loopt.

Je moet ook nadenken over je verblijfsvergunning. Als gezinsmigrant heb je vaak een vergunning voor bepaalde tijd. Voor een permanente verblijfsvergunning of naturalisatie moet je meestal aan de inburgeringseis voldoen. IND beoordeelt dat. Check altijd de actuele eisen op de website van IND, want regels kunnen veranderen. Een veelgemaakte fout is denken dat je pas na 5 jaar iets hoeft te doen. Je inburgeringsplicht begint vaak veel eerder.

De taalexamens: lezen, luisteren, schrijven en spreken

De taalexamens bestaan uit vier vaardigheden: lezen, luisteren, schrijven en spreken. Bij de Wet inburgering 2013 haal je die op niveau A2 of hoger. Bij de B1-route van de Wet inburgering 2021 haal je ze op niveau B1. Bij de Z-route is het niveau A1. Het Staatsexamen NT2 is een aparte weg: Programma I (B1) en Programma II (B2) zijn staatsexamens die je bij DUO kunt aanvragen. Programma I (B1) kan meetellen voor de taalroute. Controleer dit bij DUO, IND of je gemeente. Programma II (B2) is een hoger niveau en wordt soms gevraagd voor opleidingen of werk.

Het examen KNM staat los van de taalexamens. KNM is een kennisexamen over de Nederlandse samenleving en wordt op de computer gemaakt. De vragen zijn in eenvoudig Nederlands op A2-niveau. De acht thema's gaan over werk en inkomen, omgangsvormen en waarden, wonen, gezondheid en zorg, geschiedenis en geografie, instanties, overheid en rechtsstaat, en onderwijs en opvoeding. Je kunt je hier goed op voorbereiden met oefenmateriaal, maar de officiële inhoud staat op inburgeren.nl.

DUO organiseert de inburgeringsexamens en de leningen. Voor het Staatsexamen NT2 loopt de aanmelding via DUO, maar de inhoud van het examen wordt vastgesteld door CvTE. De gemeente begeleidt mensen onder de Wet inburgering 2021. IND beslist over verblijfsvergunningen en naturalisatie. Verzin nooit zelf duur, aantal vragen, tarief of slaagscore: die kunnen veranderen. Controleer altijd bij DUO of Mijn Inburgering.

KNM en participatie: wat komt erbij kijken?

Naast de taalexamens krijg je te maken met KNM. Dit examen toetst of je weet hoe Nederland werkt: van de huisarts tot de Belastingdienst, van de gemeente tot de rechtsstaat. De vragen zijn in het Nederlands op A2-niveau, dus je hebt geen hoog taalniveau nodig, maar je moet de woorden wel kennen. Oefen met de acht thema's en lees nieuws in eenvoudig Nederlands.

Onder de Wet inburgering 2021 hoort bij de B1-route ook het participatieverklaringstraject (PVT) en de Module Arbeidsmarkt & Participatie (MAP). De gemeente regelt deze onderdelen. Je leert over Nederlandse waarden en normen en je oriënteert je op de arbeidsmarkt. Onder de Wet inburgering 2013 kan ONA verplicht zijn, afhankelijk van wanneer je plicht begon. ONA betekent Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt: je leert hoe je werk zoekt en solliciteert.

De participatieverklaring is geen examen maar een traject waarbij je uitleg krijgt over rechten en plichten in Nederland. Je ondertekent uiteindelijk een verklaring. De gemeente vertelt je precies wat je moet doen. Zorg dat je alle bijeenkomsten bijwoont, want anders kan je inburgering vertraging oplopen.

Praktische voorbeeldzinnen en situaties

Bij de gemeente: 'Ik heb een brief gekregen over inburgering. Kunt u mij vertellen welke wet voor mij geldt?'
Bij DUO: 'Ik wil mij aanmelden voor het inburgeringsexamen. Welke stappen moet ik nemen?'
Bij de huisarts: 'Ik wil een afspraak maken. Ik heb pijn op mijn borst.'
Bij Albert Heijn: 'Waar kan ik de melk vinden? En heeft u ook volle melk?'
Bij het OV: 'Moet ik inchecken met deze kaart? Hoe werkt de OV-chipkaart?'
Op het werk: 'Ik kan om 9 uur beginnen. Is dat goed? Ik wil graag meer uren werken.'
Met DigiD: 'Ik kan niet inloggen. Mijn wachtwoord werkt niet. Kunt u mij helpen?'
Tegen de school van je kind: 'Mijn dochter is ziek. Ik wil haar ziekmelden. Wat moet ik doen?'

Stappenplan (wat je deze week doet)

Stap 1: Zoek de brief van de gemeente over inburgering. Lees welke wet en welke datum erin staan. Bewaar alles in een map.
Stap 2: Maak een afspraak met de afdeling inburgering van je gemeente. Neem je verblijfsvergunning, BSN en DigiD mee.
Stap 3: Vraag bij DUO of Mijn Inburgering welke examens je moet doen en wanneer je je kunt aanmelden.
Stap 4: Regel je DigiD als je die nog niet hebt. Zonder DigiD kun je veel online zaken niet regelen.
Stap 5: Kijk welke taalschool of taalcursus de gemeente aanbiedt. Schrijf je in en ga naar de lessen.
Stap 6: Maak een oefenplan: elke dag 20 minuten lezen, luisteren, schrijven of spreken. Gebruik oefenexamens van DUO of een app.

Veelgemaakte fouten (en wat wél werkt)

Fout: denken dat je pas na 5 jaar iets hoeft te doen. Fix: je inburgeringsplicht begint vaak direct. Check de datum in je brief.
Fout: wachten met DigiD. Fix: vraag DigiD meteen aan, want zonder kun je niet inloggen bij DUO of de gemeente.
Fout: alleen grammatica leren en nooit spreken. Fix: oefen elke dag hardop, ook al voel je je onzeker.
Fout: de brieven van de gemeente niet lezen. Fix: open alle post en maak een foto van belangrijke papieren.
Fout: vergeten dat KNM een apart examen is. Fix: plan KNM naast de taalexamens en oefen de acht thema's.
Fout: zelf tarieven of data verzinnen. Fix: controleer altijd bij DUO, IND of de gemeente, want die kunnen veranderen.

Mini checklist

Ik weet onder welke wet ik val (Wet inburgering 2013 of 2021).
Ik heb een afspraak gemaakt met de gemeente over mijn inburgering.
Ik heb een DigiD en kan inloggen bij DUO of Mijn Inburgering.
Ik weet welke examens ik moet doen: taal (A2, B1 of A1) en KNM.
Ik heb een oefenplan en oefen minstens een paar keer per week.

Zo oefen je dit (Dutch Fluency + erbij)

Oefenen in examenstijl betekent: lezen, luisteren, schrijven en spreken apart trainen. Op Dutch Fluency NT2 vind je oefeningen die lijken op het echte werk, zonder dat ze officiële examenvragen zijn. Je kunt bijvoorbeeld een leestekst nemen over de huisarts of de gemeente en daarna vragen beantwoorden. Voor luisteren kun je fragmenten gebruiken over boodschappen doen of een gesprek bij de balie. Voor schrijven oefen je met korte berichten aan de gemeente of aan de school van je kind. Voor spreken neem je jezelf op en luister je terug.

Een goede gewoonte is om elke dag 20 minuten te oefenen. Gebruik de app of website van Dutch Fluency NT2 om te zien waar je staat. Je hoeft niet perfect te zijn; je moet laten zien dat je je kunt redden in het dagelijks leven. Door regelmatig te oefenen met herkenbare situaties word je zekerder, en dat helpt bij zowel het examen als in het echte leven.

Oefen met inburgering A2 →

Direct oefenen

Veelgestelde vragen

Wat houdt inburgeringsplicht na gezinsmigratie precies in?

Je moet Nederlands leren en examen doen op het niveau dat bij jouw wet hoort. Ook moet je het examen KNM halen. De gemeente begeleidt je en DUO regelt de examens. Je moet je binnen de termijn aanmelden en de examens halen.

Welk niveau moet ik halen: A2 of B1?

Dat hangt af van je wet en route. Onder de Wet inburgering 2013 is het A2 of hoger. Onder de B1-route van de Wet inburgering 2021 is het B1. Onder de Z-route is het A1. Soms kan de gemeente afschalen naar A2 als je minstens 600 uur les hebt gevolgd en B1 niet haalt.

Is het Staatsexamen NT2 hetzelfde als het inburgeringsexamen?

Nee, het zijn aparte examens. Het Staatsexamen NT2 heeft Programma I (B1) en Programma II (B2). Het inburgeringsexamen heeft taalexamens op A2 of B1, afhankelijk van je wet, plus het examen KNM. Het Staatsexamen NT2 kan meetellen voor de taalroute, maar vervangt KNM niet.

Moet ik KNM doen als ik gezinsmigrant ben?

Ja, KNM hoort bij de inburgering. Het is een kennisexamen over de Nederlandse samenleving met vragen op A2-niveau. Je maakt het op de computer. De acht thema's gaan over werk, wonen, gezondheid, geschiedenis, instanties en meer.

Wat gebeurt er als ik niet op tijd inburger?

Dat kan gevolgen hebben voor je verblijfsvergunning of voor naturalisatie. De gemeente kan je aanspreken op je plicht. Check bij DUO, IND of je gemeente wat voor jou geldt. De exacte regels en bedragen verschillen en kunnen veranderen. Check daarom altijd bij DUO, IND of de gemeente wat voor jou geldt.

Waar vraag ik hulp als ik het niet alleen red?

Je kunt terecht bij de afdeling inburgering van je gemeente. Zij helpen je met het plan, taalaanbod en soms met verwijzingen. DUO helpt met examens en leningen. IND gaat over verblijf en naturalisatie. Vraag gerust om uitleg in eenvoudig Nederlands.

Andere gidsen en examentips

Lees ook alle artikelen over inburgering, NT2 en de Nederlandse cultuur →